1. Wat is DAB?
DAB is een digitaal radio systeem dat door het Eureka 147 project ontwikkeld werd in de jaren 80. Het biedt een geluid dat beter is dan FM, naast radioprogramma's ook displayinformatie, het gemak om op de verschillende radiokanalen af te stemmen en storing- en ruisvrije ontvangst voor de luisteraar.
2. Wat zijn de voordelen van DAB?
- DAB biedt een geluid, dat beter is dan FM.
- DAB-signalen zijn praktisch ongevoelig voor storingen.
- DAB-ontvangers zoeken programma's op hun naam en niet op frequenties.
- Tijdens het beluisteren blijft de DAB-ontvanger de zender volgen, hierdoor heb je geen ruis en storingen meer tijdens het beluisteren.
- DAB geeft je tijdens het luisteren extra informatie; programma-informatie, informatie over de muziek die wordt gedraaid, verkeersinformatie, etc..
- DAB-zenders hebben minder frequentieruimte nodig waardoor er méér in de ether kunnen.
3. Wat is er mis met FM?
FM is een techniek die al 60 jaar oud is. De kwaliteit ervan blijft achter bij de digitale media zoals CD, MP3 etc. Extra informatie meezenden, kan bij FM heel beperkt (alleen via RDS). Tevens is het FM-signaal gevoelig voor storingen, met name bij ontvangst in de auto. En op de FM-band vinden maar een beperkt aantal zenders een plaats.
4. Waarom klinkt DAB beter?
Met DAB klinken radioprogramma's glashelder. DAB maakt gebruik van een speciaal soort geluidscompressie. Die staat garant voor een hoge kwaliteit van de geluidssignalen. Ook klinkt DAB beter omdat alle ruis is verdwenen. FM en AM gebruiken analoge signalen, die op hun weg naar het radiotoestel last kunnen hebben van allerlei verschillende factoren. Hoge gebouwen of het weer kunnen het signaal verzwakken en storingen veroorzaken omdat het FM-radiotoestel geen duidelijk signaal meer ontvangt. Digitale signalen ondervinden hier geen hinder van.
5. Gebruikt DAB dezelfde frequenties als FM?
DAB is een nieuwe manier van uitzenden die niet op de FM-band (87.5 tot 108 MHZ) werkt. DAB wordt in de meeste landen, waaronder in Nederland, uitgezonden op de VHF-band (176 tot 230 MHz). Daarnaast gebruiken sommige landen ook de L-band (1452 tot 1492 MHz). De DAB-ontvanger zoekt de uitzendingen zelf. Bij de aankoop van een DAB-ontvanger is het wel belangrijk te weten of de ontvanger uitgerust is voor de L-band. Het laat zich aanzien dat in de nabije toekomst in Nederland ook de L-Band door omroepen in gebruik zal worden genomen.
6. Welke extra diensten biedt DAB?
DAB biedt de mogelijkheid om randinformatie mee te sturen met het geluidssignaal :
- De naam van het net
- Radiotekst
- Het muziekgenre
- Hoofdlijnen van het nieuws
- Verkeersinformatie
- Sportuitslagen
Deze informatie kan op verschillende manieren worden gelezen. In de eerste plaats via een display die op alle DAB-ontvangers aanwezig is, eventueel uitgebreid tot meerregelige LCD-schermpjes. Maar ook het aflezen via computermonitoren of TV-beeldscherm is mogelijk. De toepassingen worden in de toekomst onbegrensd.
7. Waarom kun je DAB niet ontvangen op je FM-toestel?
DAB is een nieuwe manier van uitzenden. Het werkt met digitale signalen, FM en AM gebruiken analoge signalen. Om deze digitale signalen te kunnen ontvangen, heb je een speciale DAB-ontvanger nodig.
8. Waar moet je op letten als je een DAB-ontvanger koopt?
DAB-ontvanger: Een echte DAB-ontvanger heeft een DAB-logo en kan de L-Band (1452MHz ~ 1492MHz) ontvangen. Let op dat je alles krijgt: toestel, antenne én handleiding. De DAB ontvanger moet in staat zijn de L-Band te ontvangen, anders wordt u gedwongen een nieuw DAB ontvanger te kopen, op het moment dat de L-Band in Nederland actief wordt.
DAB-autoradio: een alles-in-één toestel is het eenvoudigst. Sommige modellen werken nog met een aparte doos met daarin de DAB-ontvanger. Die doos wordt dan in de kofferbak van je auto gemonteerd of onder één van de voorstoelen. Tegenwoordig is deze dure montage niet nodig. Er zijn toestellen te koop waar in één compacte behuizing is ingebouwd. Beschik je over een huidige autoradio, dan kan zo'n doos een goede oplossing zijn. Zorg voor een goede antenne bij de DAB-autoradio. Dit kan een gecombineerde of een extra antenne zijn. Kleefantennes aan de binnenkant van de autoruit geven minder goede resultaten.
DAB-walkman: hou er dan rekening mee dat die toestellen op het moment een vrij sterk zendsignaal nodig hebben. Het kan voorkomen dat de er wel DAB-ontvangst is op de bus van Rotterdam naar Den Haag, maar in de trein misschien niet. Ook binnenshuis kan het problemen geven. Daarnaast is het huidige zendernetwerkontwerp van Publieke Omroep (NOS) ontworpen voor mobiele ontvangst (Wiesbaden norm). Dus binnenhuis ontvangst is beperkt mogelijk.
9. Wat is het verschil tussen DAB en RDS?
RDS staat voor Radio Data System en is een extra functie bij FM-radio. RDS maakt het onder andere makkelijker om radiostations te vinden op de FM-band (de naam van het radiostation kan je op een schermpje aflezen) en het zorgt er voor dat je radiotoestel zélf zoekt naar de sterkste zender van het radionet dat je beluistert. Het helpt echter niet tegen storingen of ruis op de FM band.
DAB verhelpt deze storingen en ruis wel. De ontvangst van een DAB-zender is altijd even helder, zonder storingen of ruis. Tevens biedt DAB meer ruimte en mogelijkheden voor extra informatie.
10. Hoe vind je de radiozenders op DAB? Welke frequenties moet je kiezen?
Een DAB-toestel zoekt automatisch de zenders die in DAB uitzenden. Je verandert op een DAB toestel van radionet door de naam van een station te kiezen en niet door de frequentie te veranderen.
11. Wat is het verschil tussen DAB en de huidige manier van uitzenden?
Tot voor kort werden radioprogramma's in Nederland vrijwel analoog in de ether uitgezonden. Dit gebeurde via AM (of AmplitudeModulatie op de middengolf) en FM (FrequentieModulatie). DAB zendt via digitale signalen uit. Deze signalen worden minder gestoord en bieden de mogelijkheid om naast geluid ook andere informatie mee te sturen.
12. Moet je een abonnement nemen om DAB te kunnen ontvangen?
Nee. In het bezit van een DAB-ontvanger, kun je meteen alle zenders ontvangen die uitzenden via DAB.
13. Wat moet je doen als je DAB-toestel het geluid zwaar vervormt?
DAB is zo bedacht dat het geluid dat uit je toestel komt, altijd perfect is, zelfs als het ontvangstsignaal verzwakt. Natuurlijk is er wel een grens aan deze mogelijkheid: rijd je met een auto in een parkeergarage onder grond, dan valt het geluid stil. Dit is altijd het geval met een DAB-ontvanger: of je hebt perfect geluid of je hebt geen geluid. Als je met je toestel in die 'grenszone' zit, kan het gebeuren dat het geluid soms gaat “gorgelen”, wegvalt en terugkomt. Mocht de ontvanger te maken krijgen met een uiterst zwak ontvangstsignaal en dit proberen door te geven, dan kan het gebeuren dat je een vreemd gorgelend geluid hoort. Dit is niet ernstig, voor een goed geluid verplaats je je antenne.
Als je in een grenszone woont, kan je proberen met een buitenantenne (die valt bij een aantal adressen te bestellen; zie ook www.omroep.nl/dab ) of een coaxkabel waarbij het laatste deel over een lengte van zo'n 30 cm de buitenmantel is verwijderd en dus alleen de binnenader overblijft. Als u die blanke binnenader verticaal ophangt en ZO HOOG MOGELIJK bij een raam of buiten dan zal de ontvangst sterk verbeteren.
14. Waar kun je DAB niet ontvangen?
- In tunnels. Langere tunnels vormen voor alle draadloze uitzendingen een probleem, of het nu FM, middengolf, gsm of DAB betreft.
- Misschien in sommige kamers van huis of flat. Zoals FM worden ook DAB-golven verzwakt door beton, staal en ander constructiemateriaal. De ontvangst in dieper gelegen lokalen kan moeilijk worden, zeker met de gebruikelijke sprietantenne. De ervaring leert dat het in de praktijk in de meeste leefruimtes wel meevalt, maar in kelderverdiepingen en in grote flatgebouwen kunnen er problemen zijn. Probeer in dat geval de radio of zijn antenne bij een raam te plaatsen, of anders met een externe antenne te werken.
- Buiten het huidige verzorgingsgebeid van Publieke Omroep (zie http://omroep.nl/dab). Het betreft de provincies Zeeland, Limburg, Overijssel, Drente, Groningen, Friesland, de Waddeneilanden en het noorden van Noord-Holland.
15. Wat te doen bij ontvangst in twijfelgevallen?
Als je in een grenszone woont, kan je proberen met een buitenantenne (die valt bij een aantal adressen te bestellen; zie ook www.omroep.nl/dab ) of een coaxkabel waarbij over laatste deel over een lengte van zo'n 30 cm de buitenmantel is verwijderd en dus alleen de binnenader overblijft. Als u die blanke binnenader verticaal ophangt en ZO HOOG MOGELIJK bij een raam of buiten dan zal de ontvangst sterk verbeteren.
16. Kun je DAB ontvangen in de trein?
In de trein is de ontvangst moeilijk. Een treinstel is een metalen kooi waar DAB alleen via de ramen kan binnendringen. Voorlopig raden we u aan om geen DAB-ontvanger te kopen voor gebruik in de trein.
17. Zijn de luisteraars in het Noorden en Zuiden weer de dupe omdat ze DAB niet kunnen ontvangen?
Publieke Omroep is van plan in de toekomst naar geheel Nederland te gaan uitzenden in DAB. De zenders daartoe zijn al gepland.
Omdat dit grote investeringen vraagt zullen we pas uitbreiden als ook de commerciële radiostations in Nederland via DAB gaan uitzenden. Die beslissing wordt in het najaar van 2006 genomen. Dan stelt de Nederlandse overheid zendvergunningen ter beschikking aan de commerciële radiostations. We kunnen daarna gaan uitbreiden naar de rest van het land en ook de ontvangst in de huidige verzorgingsgebieden (met name voor binnenshuisontvangst) gaan verbeteren.
18. Zijn er nadelen aan DAB?
Ja. Hieronder vindt u kenmerken die, afhankelijk van de situatie, als een nadeel kunnen worden gezien. Het grootste nadeel van DAB is: DAB is helemaal nieuw, en daar moeten we vertrouwd mee raken.
1. Vertraging Als je bij wijze van experiment twee radio's op Radio 1 afstemt: een via FM en een via DAB, hoor je dat het DAB-signaal 'achterloopt'.
2. Een speciale autoantenne: DAB is een zegen voor de autoradio. De verbetering van comfort en geluidskwaliteit is spectaculair. Alleen moet je wel een DAB-radio laten inbouwen én een speciale radioantenne. De gewone AM/FM-antenne doet het niet voor DAB.
19. Hoe kunnen alle radiostations van Publieke Omroep dezelfde frequentie gebruiken?
DAB maakt efficiënter gebruik van het frequentiespectrum dan analoge radio. Bij analoge radio kan één frequentie slechts door één zender gebruikt worden. DAB gebruikt een multiplex, dit wil zeggen: verschillende signalen zijn bij elkaar gevoegd op één frequentie. Daardoor kunnen meerdere zenders gebruik maken van dezelfde frequentie zonder dat er storing optreedt.
20. Wat is een single frequency network?
Het uitzenden met meerdere zenders binnen één geografisch gebied op dezelfde frequentie. Het belangrijkste voordeel van 'single' frequentie network is een grotere efficiëntie in het gebruik van de ether. Dit blijkt uit, dat voor de geplande DAB-frequentieblokken per blok slechts één frequentie nodig is.
21. Wanneer gaan er ook andere omroepen in DAB uitzenden?
Op het moment is Publieke Omroep als enige regulier in de lucht met DAB-uitzendingen. Minister Brinkhorst van het ministerie van Economische Zaken heeft bekendgemaakt in het najaar van 2006 zendvergunningen beschikbaar te willen stellen aan de andere commerciële en publieke omroepen. |